Kun je duurzame inzetbaarheid eigenlijk trainen?
Veel organisaties zien duurzame inzetbaarheid als: minder verzuim, langer doorwerken, vitaliteit, een HR-programma. Herkenbaar toch? Maar wat zou er gebeuren als we het meer vanuit de medewerker zouden bekijken? Als professional wil je het vermogen bezitten om je steeds opnieuw te kunnen aanpassen, zonder jezelf onderweg kwijt te raken. Ook dat is duurzame inzetbaarheid. Niet als beleidsplan. Niet slechts met ‘externe’ hulpmiddelen zoals een vitaliteitsprogramma of flexibele werktijden. Maar als een meta-skill. Een skill die bepaalt hoe goed je kunt blijven leren, veranderen en presteren.
De verborgen skill achter alle andere skills
Je kunt iemand leren werken met AI. Maar als iemand moeite heeft met verandering, onzeker wordt van nieuwe situaties, snel overbelast raakt of weinig eigenaarschap neemt, levert zelfs de beste training minder op dan je hoopt. Onder iedere ‘nieuwe’ skill die we leren, ligt eigenlijk een aantal onderliggende (on)vermogens. Namelijk die van aanpassingsvermogen, nieuwsgierigheid, zelfreflectie, leervermogen, mentale flexibiliteit en omgaan met onzekerheid.
Volgens het World Economic Forum behoren resilience, flexibility & agility tot de belangrijkste skills voor de komende jaren. Opvallend genoeg zijn dit geen vakspecifieke skills, maar onderliggende menselijke vermogens die bepalen hoe snel iemand nieuwe kennis en skills kan opnemen. Juist die onderliggende skills bepalen of iemand ook over vijf of tien jaar succesvol blijft in zijn werk. Ontbreken ze, dan loop je vroeg of laat tegen dezelfde muur aan: een functie die niet meer bij je past. Een baan die je uitput, of een omgeving waarin je stilstaat.
Niet altijd “aan staan”
Wat is dan die magische skill die ervoor zorgt dat mensen duurzaam inzetbaar zijn en blijven? Om te beginnen: duurzame inzetbaarheid is geen skill op zichzelf die je kunt trainen. Bovendien wekt de term al snel de indruk dat je altijd moet blijven ontwikkelen en veranderen. Altijd beschikbaar en flexibel zijn. Maar dat is juist de snelste route naar cognitieve overbelasting, stress en uiteindelijk lagere performance. High performance vraagt óók om herstel, focus, psychologische veiligheid en autonomie. Het gaat niet om steeds harder meebewegen, maar om bewust schakelen tussen inspanning en herstel. Wij noemen dat: bewuste wendbaarheid; de combinatie van skills die ten grondslag liggen aan duurzame inzetbaarheid.
Bewuste wendbaarheid trainen
Bewuste wendbaarheid ontstaat niet vanzelf. Onderzoek van McKinsey laat zien dat organisaties die investeren in aanpassingsvermogen én een veilige leeromgeving aanzienlijk hogere betrokkenheid en innovatie realiseren. Wendbaarheid blijkt dus geen persoonlijk talent, maar een skill die je kunt ontwikkelen. Daarmee zorg je niet alleen dat je trainingen rondom nieuwe aan te leren vakspecifieke skills meer impact hebben. Je stelt daarmee ook de koers van je bedrijf veilig. Veranderprogramma’s zijn succesvoller. De mensen zijn en blijven duurzaam inzetbaar.
Hetzelfde onderzoek laat zien dat:
slechts 16% van de werkgevers actief investeert in programma's die aanpassingsvermogen en continu leren ontwikkelen;
terwijl 26% van de medewerkers juist aangeeft dat adaptability één van de belangrijkste ontwikkelbehoeften is;
medewerkers die zowel adaptability als psychologische veiligheid ervaren laten 3,3 keer meer innovatief gedrag zien en zijn 2,9 keer meer betrokken.
Het is overduidelijk: het loont om aan bewuste wendbaarheid te werken. Slimme en succesvolle organisaties doen dit op verschillende niveaus:
In je academie: Gebruik je academy niet alleen voor kennisoverdracht. Maak structureel ruimte voor reflectie, experimenteren, intervisie, feedback en praktijkopdrachten. Juist in de praktijk ontwikkel je bewuste wendbaarheid.
Door sleutelfiguren in de organisatie, zoals managers: Maak verandering onderdeel van het goede gesprek. Bespreek niet alleen prestaties, maar ook hoe medewerkers omgaan met verandering, waar energie ontstaat en waar ondersteuning nodig is.
Met data-analyses: Meet niet alleen welke trainingen zijn gevolgd. Kijk ook naar toepassing in de praktijk, zelfvertrouwen, gedragsverandering en groei in adaptief vermogen.
Waar duurzame inzetbaarheid écht begint
Misschien moeten we stoppen met duurzame inzetbaarheid vooral te organiseren met beleid, programma's en losse interventies. En beginnen met het ontwikkelen van bewuste wendbaarheid. Want duurzame inzetbaarheid is niet de skill de je traint. Het is het resultaat.
